ÖZÜ ORTAYA ÇIKARMAK: COĞRAFYAYI DİNLEMEK

amaç, biçim üretmekten önce “öz”ün ortaya çıkarılmasıdır.

Amacımız kentin ve bölgenin kaybolmuş atmosferini, ritmini ve sessizliğini okunur hâle getirilmektir.

 Bu bağlamda tasarım süreci yalnızca mevcut fiziksel duruma odaklanmaktan ibaret değildir; aynı zamanda “YER”i  - ’’İZ’’leri okumayı içerir.

Dere yataklarının eski akışları, taşkın izleri, topografyanın yön verdiği doğal geçişler, rüzgârın ve suyun şekillendirdiği mikro peyzajlar; bugünkü kentsel müdahalelerin altında hâlâ okunabilir olan bir düzenin parçalarıdır.

Bu nedenle “iz”, burada yalnızca tarihsel bir kalıntı değil; coğrafyanın zaman içinde örtülmüş olan doğal mantığının işaretidir. Tasarımın amacı yeni bir düzen dayatmak değil; bu izleri takip ederek vadinin onun eski ekolojik ve mekânsal sürekliliğini yeniden görünür kılmaktır. Dere, eğimler, su yolları, rüzgâr koridorları ve bitki örtüsü; maalesef kentin modern müdahaleleriyle parçalanmış olsa biz bunların mekânın içinde nasıl tekrar okunabilir hale getirebilirizi araştırılmıştır.

Tasarım coğrafyayı anlayarak, vadinin kaybolmuş doğal organizasyonunu yeniden kurmayı hedefler.

Çoğrafya, yalnızca analiz edilecek bir veri seti değil; bedenle deneyimlenen bir kuvvet olduğuna inanıyoruz.

Kentte ve vadide dolaşan nem, denizin kokusu, sanayi yapılarında hissedilen geçmiş zamanı, dere yatağının ton değiştiren sesi, bulutların yere yakınlığı, ıslak toprak ve yosun kokusu, rüzgârın ağır temposu, sabah sisinin içe çekilen sessizliği; mekânların yerleşimini, hareketlerin yönünü ve durakların niteliğini belirleyen temel bileşenlerdir.  

Bu nedenle tasarım, mekânı yalnızca geçilen bir alan olarak değil, “içe dönük bir anlama hâli” olarak ele alır. Rotalar yalnızca işlevsel bağlantılar olarak değil; yürüyenin bir an durabileceği, nefes alabileceği, suyun sesini dinleyebileceği ve gökyüzüyle temas kurabileceği deneyimsel sekanslar olarak kurgulanır. Hareket, süreklilik kadar duraksamayı da içerir. 

Tüm bunlardan dolayı  topografya ve atmosfer katmanları bir zorluk değil, tasarımın kurucu öğesidir.

vadi, dere, viyadük, sahil yolu, kırık parseller ve sanayi mirası gibi unsurlar; ayrışan problemler olarak değil, birbirine örülen  morfolojik katmanlar olarak ele alınır.

Tasarım şu temel soruyla başlar: “Doğa burada zaten bir düzen kurmuş olabilir mi? Biz bu düzeni nasıl görünür kılarız?”

Bu nedenle planlamanın çıkış noktası, sadece yerleşim kararları değil; doğayı, kentin atmosferini  ve kentliyi okuma sürecidir.Bu okumaların sonucunda temel bir ilke kabul edilir: “Doğanın, topografyanın ve kentin atmosferinin sürekliliği sağlanmadan kentsel süreklilik  kurulamaz.”

Kent bir halı gibidir ama bu halının “öz”ü ipliklerden oluşur.

eğimler, su, rüzgâr, yollar ve yeşil sistemler;

dere yatakları ve taşkın izleri,

denizle kurulan görsel ve işitsel temaslar,

güneşin mevsimlere göre değişen açıları,

sis, nem ve yağmurun oluşturduğu atmosfer katmanları,

toprağın sertlik–yumuşaklık geçişleri,

yaya ritmini belirleyen eğimler ve duraksamalar,

sanayi yapılarının bıraktığı boşluklar 

Geçmişin izleri-kokuları ve tarihi yapılar, 

günlük yaşamın sesleri, sessizlikleri ve beklenmedik karşılaşmaları,

bellek, alışkanlık ve tekrar eden kullanımlar bu halının iplikleridir.  

‘‘Bu tasarımın görevi; bu iplikleri koparmak değil, çözmek ve yeniden örmektir.’’

Bu yeniden örme süreci, önce ANLAMA sonra da dört eşzamanlı ve BİRBİRİ İLE İLİŞKİLİ İLKELER üzerinden kurgulanır:

ANLAMA:

Trabzon kentinin ve coğrafyasının okunması

İLKELER:

Dört omurga birlikte çalışarak, Değirmendere Vadisi’ni yalnızca yeniden düzenlenen bir alan  değil; okunan, hissedilen ve deneyimlenen bir kentsel peyzaj hâline getirir.

DOĞAL -EKOLOJİK OMURGA:

Değirmendere Vadisi’nin ekolojik bir eksen olarak yeniden okunması

KENTSEL OMURGA:

Kent ile bütünleşme, altyapı sürekliliği

KAMUSAL YOLCULUK OMURGASI:

Öncelikle insana ait kamusal mekânlar sistemi

ATMOSFER OMURGASI:

  Duyusal ve zamansal sürekliliği taşıyan görünmez omurga